السيد الطباطبائي
462
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
متن سخن علامه مجلسى ( ره ) : و لعل المنع من إطلاق الخلق على القرآن إما للتقية مماشاة مع العامة أو لكونه موهما لمعنى آخر أطلق الكفار عليه بهذا المعنى فقالوا إِنْ هذا إِلَّا اخْتِلاقٌ . كما أشار إليه الصدوق رحمه الله . متن سخن علامه طباطبائى ( ره ) : بل الحق أن الكلام هو اللفظ لا بما انّه صوت بل بما أنّه دالّ على المعنى أى المعنى المدلول عليه بما أنّه مرتبط بالصوت الذى هو كيف مسموع ، و هذا معنى اعتبارى لا يتعلق به الجعل و هذا بخلاف الحدوث ؛ و لتفصيل الكلام محل آخر . ترجم بخشى از حديث : امام صادق ( ع ) نوشت : و خداى رحمتت كند ، كه دربار قرآن ، و اختلاف مردم شهرتان دربار آن ، پرسيدى . قرآن كلام خدا ، مُحدَث و غير مخلوق است . ازلى نيست كه در كنار خداوند ازلى متعال باشد . و خداوند برتر است از اين ، برترى كبريائى . خداوند بود و هيچ چيزى وجود نداشت غير از او . نه چيز شناخته شده اى وجود داشت و نه چيز مجهولى . ترجمه سخن صدوق ( ره ) : صدوق ( رحمه الله ) گفته است : مراد از آن بخش اين حديث كه دربار قرآن است اين است كه قرآن غير مخلوق است يعنى مكذوب نيست . مراد امام اين نيست كه قرآن غير مُحدَث و غير مخلوق است . قرآن مُحدَث است ، مخلوق نيست و ازلى نيست كه در كنار خداوند ازلى متعال باشد . ترجمه سخن علامه مجلسى ( ره ) : اين كه امام ( ع ) كلم « مخلوق » را به قرآن اطلاق نكرده ، شايد براى يكى از دو وجه باشد : 1 - براى تقيّه بوده و خواسته است با عامّه مماشات كند .